Specialty Coffee Association

IRAN
 

هنر پیشه ها کافه دار شده اند و فوتبالیست ها رستوران دار


هنر پیشه ها کافه دار شده اند و فوتبالیست ها رستوران دار

مشخص نیست چرا ستاره های سینما ، خوانندگان مشهور موسیقی پاپ و حتی بازیکنان و مربیان فوتبال در سالهای اخیر کافه داری و رستوران داری را به سر در سینماها یا قبضه کردن سالن های بزرگ اجرای موسیقی و حضور در بازی های تیم ملی و لیگ های برتر ترجیح داده اند. این گزارش در بررسی خود از این پدیده به اطلاعاتی در خصوص برخی ستاره های سینما ، خوانندگان موسیقی پاپ و فوتبالیست ها دست یافته است که براساس آن مشخص شد بهرام رادان ستاره سینما ، اشکان خطیبی بازیگر سینما و تلویزیون ، لیلا حاتمی و همسرش علی مصفا و شهاب حسینی بازیگر سینما ، رضا صادقی ، حمید عسگری ، حمید خندان و سعید شجاعی از خوانندگان موسیقی پاپ و یحیی گل محمدی ، مجتبی جباری و چند تن از بازیکنان و مربیان فوتبال در کنار فعالیت های هنری و ورزشی خود هر کدام به تاسیس کافه یا رستوران های فست فود اقدام کرده اند.

چه اتفاقی در جامعه ایرانی طی 10 سال اخیر رخ داده است که هنرمندان ، شخصیت های ورزشی و حتی ستارگان سینما در کنار فعالیت های هنری و ورزشی خود علاقمند به ایجاد رستوران ، فست فود ، رستوران یا کافه داری شده اند.

 

پول یا شهرت؟

آیا واقعاً یک هنر پیشه سینما که مبلغ قرارداد او برای یک فیلم ، دقیقه ای محاسبه می شود و گاه برای بازی در یک سکانس فیلم های سینمایی ده ها میلیون تومان در آمد دارد یا حتی یک مربی فوتبال که با قراردادهای میلیاردی سروکار دارد نیازمند درآمد فروش فست فود یا یک پرس غذای ایرانی و یا حتی نیازمند درآمد یک فنجان قهوه است که مشتری او در یک رستوران یا کافی شاپ بر روی پیشخوان اش می گذارد ؟ نگاه عمیق تر به این پدیده نشان می دهد که جامعه ایرانی در 10 سال اخیر دستخوش اتفاقات عجیب و پیچیده ای شده است .

مهتاب نخستین زن کافه دار در ایران است که بیش از یک دهه از فعالیت کافه داری اش در مناطق مختلف شهر تهران می گذرد . او که حالا یه کافه دار حرفه ای به شمار می آید. پدیده ی علاقمندی بازیگران و فوتبالیست ها به حرفه کافه داری را از این دریچه می گشاید.

" من فکر می کنم گرایش چهره های مطرح هنری و ورزشی ایران به مشاغل کافه داری و رستوران داری به مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعه بر می گردد. تا چند سال اخیر بسیاری از مردم و تعداد بیشماری از جوانان ، علاقمند به حرفه بازیگری بودند بدون آنکه بدانند چه می خواهند و گویی حالا پدیده کافه داری با طرح دلایل مختلف مد این روزهای جوانان ایرانی و حتی آرزوی چهره های محبوب هنری و ورزشی شده است. "

او می گوید : در این سال ها من و همسرم به صورت کاملاً تخصصی در شغل کافه داری فعالیت کرده ایم . ارتباط با افراد در سطوح مختلف جامعه حداقل به من نشان داد برخی از مردم بیش از آن که به خواسته و هدف اصلی خود توجه کنند به این موضوع می پردازند که در اجتماع  و خارج از فضای شخصی چگونه دیده می شوند .

نکته جالب اینجاست که افراد عادی جامعه برای کسب شهرت ، پز اجتماعی و درآمد بیشتر به ایجاد کافه و رستوران روی می آورند اما گرایش هنرمندان و افراد صاحب نام به این حرفه را نمی توان به طور مشخص و دقیق مطرح کرد چراکه ممکن است هرکدام از آنها دلایلی مختلف برای این کار داشته باشند .

مهتاب معتقد است، کافه محل گذر فرهنگ و دانش است. برای اینکه افراد کنار هم بنشینند ، گفت و گو کنند و از کنار هم رد شوند تا صیقلی شوند و این برخلاف تصور برخی از مردم است که کافه را مکانی لوکس برای نوشیدن قهوه گرانقیمت می دانند. این تصور در برخی افراد به قدری پررنگ است که به جای پرداختن به استانداردها ، کیفیت و ماهیت این حرفه ، حضور در کافه ای که صرفاً صاحب آن یک هنرمند مشهور است کفایت می کند. اتفاقی که سبب شده سطح و نوع نگاه به این شغل تنزل پیدا کند .

او می گوید : در حال حاضر کافه دارها در موقعیتی قرار گرفته اند که بسیاری از مردم قصد کرده اند در کنار شغل خود کافه یا رستوران هم داشته باشند و این اتفاق از این منظر که به کافه داری به عنوان شغل تخصصی نگاه نمی شود آسیب های جدی را به این حرفه از سوی هر فردی خواه هنرمند خواه غیر هنرمند می تواند وارد کند .

 

سراب کافه داری

در حال حاضر مهمترین پرسشی که مطرح است به این نکته بر می گردد که آیا هدف چهره های مطرح هنری و ورزشی از تاسیس کافه یا رستوران در ارتباط قرار گرفتن با افراد و مردم جامعه است یا این که انتخاب این حرفه برای آن ها صرفاً جنبه اقتصادی دارد؟

اشکان خطیبی ، یکی از بازیگران تلویزیون و سینما به شمار می رود که نزدیک به سه سال است در تهران رستوران دارد. او بیش از آن که مسائل اجتماعی این پدیده را مورد اشاره قرار دهد به امنیت اقتصادی حرفه های هنری تاکید می کند .

خطیبی اعتقاد دارد ، افرادی که فعالیت هنری ، حرفه و پیشه آن ها محسوب می شود اگر از داشتن فرصت و فضاهای مختلف کاری محروم باشند ، قطعاً برای کسب درآمد به مشاغلی که مربوط به حیطه فعالیت آنها نمی شود روی می آورند .

او می گوید : اگر نیاز های یک نقاش به اندازه کافی تامین نشود و شرایط در گالری ها به گونه ای باشد که مردم برای خرید آثار هنری تعلل نکنند این هنرمند هیچگاه به خاطر شوقی که برای یک پاتوق دارد به دنبال تاسیس کافه یا رستوران نمی رود .

این بازیگر سینما و تلویزیون ادامه می دهد ، در حالی تعدادی از هنرمندان سینما به کافه داری و رستوران داری روی آوردند که خود من هم 3 سال رستوران داشته ام . اما به جرات می توانم بگویم  که این کار یک اشتباه است . داشتن رستوران یک حرفه کاملاً تخصصی و تمام وقت به شمار می رود و هیچ وقت نمی توان به آن به چشم یک شغل نیمه وقت نگاه کرد.

خطیبی اما به نمونه های نا موفق هنرمندانی که اقدام به تاسیس کافه و رستوران کرده اند ، اشاره می کند . او می گوید : بسیاری از سینماگران در حالی در سال های اخیر با انگیزه کسب درآمد بالا کافه زدند که با وجود کیفیت بالای سرویس رسانی و دیزاین ، به سود لازم دست پیدا نکردند و فعالیت های آن ها با شکست مواجه شده است.

او اما به تورم اقتصادی و مناسبات فرهنگی و اجتماعی که در ایران حاکم است اشاره می کند و می افزاید : تورم اقتصادی حاکم بر جامعه از یک سو و  و توقعاتی که مردم از یک هنرمند دارند از سوی دیگر سبب می شود هزینه های یک هنرمد چند برابر افراد عادی جامعه باشد و زمانی که این نیازها برآورده نشود ، بدون شک هر هنرمندی را وادار به انتخاب چنین شغل هایی می کند . خطیبی معتقد است اگر شرایطی فراهم شود که هنرمندان با فعالیت  در زمینه هایی چون برند سازی و تبلیغات به تامین نیازهای زندگی خود بپردازند دیگر دلیلی ندارد که خود را درگیر چنین معضل اجتماعی کنند.

 

کافه ها دور از خصلت اجتماعی

سید احمد محیط طباطبایی ، پژوهشگر و تهران شناس اما به این پرسش که چرا طبقات مرجع هنری و ورزشی به تاسیس کافه و رستوران می پردازند ، از زاویه دیگری نگاه می کند.

او می گوید : کافه مکانی برای نوشیدن و محلی برای فراغت و حتی تنهایی افراد است . در دهه های گذشته که قهوه خانه جایش را به کافه نداده بود، طیف های مختلف جامعه سعی می کردند برای خود کافه و محفلی درست کنند. چنانچه ما از دهه های گذشته کافه نادری و کافه های ادبا و شعرا را داشتیم . اما حالا تفاوت مادی موجب تفاوت در حضور آدم ها شده است.

به گفته محیط طباطبایی ، مدتهاست که از داشتن کافه های تخصصی دور مانده ایم و هدف از تاسیس کافه در میان چهره ای مطرح و هنرمند جامعه را سودآوری و منافع اقتصادی تشکیل داده است.

این پژوهشگر معتقد است ، در گذشته وقتی هنرمندان و ادبا در کافه نادری دور هم جمع می شدند هیچگاه از چهره های مطرح پول گرفته نمی شد . اما حالا  دیگر شاهد این نوع نگاه نیستیم . کافه ها هم اکنون تنها بحث اقتصادی را به دنبال خود می کشانند و هنرمند هم زمانی که می بیند بخش اقتصادی آن پررنگ است سعی دارد خودش بهره مند شود.

این در حالی است که کافه ها را باید جزو فضاهای فرهنگی جامععه قرار داد و به اعتقاد محیط طباطبایی نباید سعی کرد این حرفه از خصلت اجتماعی اش دور شود چرا که کافه ها افراد را از حالت انفرادی و مجزا خارج کرده و فعالیت های آنها را از حالت فردی به جمعی سوق می دهد.